Wspólnota doświadczenia. Program rozwoju edukacji o sztuce 2024–2026
Opublikowano: 13.09.2024
MOCAK zaprasza do udziału w projekcie Wspólnota doświadczenia. Program rozwoju edukacji o sztuce, skierowanym do środowiska edukatorek i edukatorów sztuki.
Edukacja, która ma miejsce w muzeach i galeriach, stanowi nie tylko uzupełnienie systemu edukacji, ale także przyczynia się do większego otwarcia społeczeństwa na sztukę współczesną, dzięki czemu każdy bez względu na wiek czy status społeczny może wziąć udział w rozmowie na jej temat. Edukacja o sztuce, nieujęta rygorem oceniania, jest domeną wyobraźni, swobodnej rozmowy, krytycznego myślenia, realizacji społecznej misji oraz uwalnia twórczy potencjał zarówno osób prowadzących, jak i uczestników działań.
Wspólnota doświadczenia to projekt, który odpowiada na potrzebę integracji środowiska wokół wspólnej refleksji nad rolą edukacji o sztuce, a także jest próbą zmierzenia się z wyzwaniami, które stawia przed nią współczesność.
Projekt Wspólnota doświadczenia. Program rozwoju edukacji o sztuce będzie trwał 3 lata.
Liczymy na to, że projekt Wspólnota doświadczenia przyczyni się do zmiany postrzegania edukacji muzealnej. Zapoczątkujmy tą zmianę razem już dziś!
Idea i realizacja projektu: Natalia Brajner, Katarzyna Homoncik, Magdalena Mazik, Justyna Mędrala, Anna Pyzik
Informacje można uzyskać w Dziale Wiedzy o Sztuce pod numerem telefonu 12 2634035 (od wtorku do piątku, w godzinach 9–16) lub mailowo – projekt@mocak.pl
Konsultacje eksperckie
W ramach projektu Wspólnota doświadczenia. Program rozwoju edukacji o sztuce MOCAK oferuje serię konsultacji eksperckich, które skupiają się na kluczowych zagadnieniach związanych z edukacją artystyczną, dostępnością oraz zaangażowaniem publiczności w kulturę. Wsparcie obejmuje szeroki zakres tematów, takich jak pedagogika, metodyka warsztatów twórczych i arteterapii oraz komunikacja z różnymi grupami odbiorców.
2026
1.
dr Bartek Lis – socjolog, doktor nauk społecznych, badacz społeczny, animator kultury, edukator i kurator projektów społecznych. Kieruje Działem Badań i Rozwoju w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku. Łączy badania społeczne z praktyką instytucjonalną, edukacyjną i animacyjną, traktując wiedzę jako narzędzie zmiany w kulturze, społecznościach lokalnych i politykach publicznych. Studiował między innymi na Uniwersytecie Wrocławskim, Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie w Oslo.
Specjalizuje się w projektach łączących refleksję teoretyczną z działaniem społecznym. Obszary jego pracy obejmują włączanie społeczne, rozwój publiczności, dostępność kultury, edukację obywatelską, senioralną zależność, społeczną konstrukcję niepełnosprawności, dyskursy o chorowaniu, gender studies, queer studies, crip studies, studia nad męskościami, socjologię ciała oraz społeczną konstrukcję seksualności. Ważnym wymiarem jego praktyki jest dostępność rozumiana nie tylko technicznie, ale także jako wartość, metoda pracy i cel instytucjonalny.
W latach 2012–2017 pracował jako kurator projektów społecznych w Muzeum Współczesnym Wrocław. W latach 2017–2024 był związany z Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu jako kurator, badacz i animator. Od 2012 roku współpracuje z Towarzystwem Inicjatyw Twórczych „ę” jako badacz, ewaluator, szkoleniowiec i trener.
Publikuje teksty naukowe i popularyzatorskie z zakresu socjologii gender, seksualności, badań nad męskościami, animacji społeczno-kulturowej, edukacji obywatelskiej, studiów nad publicznością, dostępności i zarządzania kulturą. Jest autorem książki „Gejowskie (nie)męskości. Normy płciowe a strategie tożsamościowe mężczyzn homoseksualnych”.
Sesje odbędą się w dniach:
10. 7, g. 17 - bilety>>
15. 7, g. 17 - bilety>>
10. 8, g. 17 - bilety>>
13. 8, g. 17 - bilety>>
11. 9, g. 17 - bilety>>
16. 9, g. 17 - bilety>>
Sesje będą dotyczyć następujących tematów:
- Przygotowywanie diagnozy potrzeb społeczności lokalnych;
- Badanie publiczności (narzędzia, techniki, metody);
- Ewaluacja, która jest początkiem kolejnego etapu projektu. Jak ją dobrze zaprojektować?
- Filozofia tworzenia projektów kulturalno-społecznych (praca z ramą projektową: od pomysłu do ewaluacji);
- Ścieżka użytkownika, czyli jak wygląda „podróż” uczestnika po organizowanych przez nas wydarzeniach (od diagnozy i informacji o wydarzeniu, przez dotarcie na nie, udział, aż po follow-up)
- tworzenie wydarzeń i projektów dostępnych dla różnych grup użytkowników/uczestników – o czym należy pamiętać?
- Co wiesz na temat niepełnosprawności (rodzaje, warunkowość, potrzeby, bariery)?
- Publiczność, czyli kto? O różnych rolach, w których występują odbiorcy wydarzeń (od biernego uczestnictwa do współtworzenia);
- Czym jest „dostępność urefleksyjniona”, czyli jak tworzyć projekty, które są włączające i powstają na podstawie pogłębionej analizy potrzeb?
- Sztuka, jako narzędzie włączania społecznego (przykłady projektów partycypacyjnych, uważnych, zaangażowanych społecznie);
- Czego dowiadujemy się z najnowszych badań społecznych dotyczących uczestnictwa w kulturze, a możemy aplikować do naszej praktyki?
- Działania kulturalno-edukacyjne Z osobami starszymi o ograniczonej samodzielności (nie DLA tych osób), czyli dekonstruujemy tak zwaną zależność;
- Instytucja dostępna, czyli jaka? Od zwykłej inkluzywności do instytucji otwartej (dekonstrukcja terminu „niepełnosprawność”, „kultura na receptę”, „kultura i zdrowie”).
2.
dr Ewa Drygalska – kulturoznawczyni i badaczka doświadczeń użytkowników, pracuje jako UX Researcher w Allegro. Muzealniczka, pracowała między innymi w Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Fryderyka Chopina, Muzeum Emigracji w Gdyni i współpracowała jako badaczka ze Szkołą Filmową w Łodzi. Wykłada na Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych.
Sesje odbędą się w dniach:
13. 7, g. 17 - bilety>>
20. 7, g. 17 - bilety>>
11. 8, g. 17 - bilety>>
17. 8, g. 17 - bilety>>
7. 9, g. 17 - bilety>>
28. 9, g. 17 - bilety>>
Sesje będą dotyczyć następujących tematów:
- Badania potrzeb użytkowników w kontekście budowania produktów i usług cyfrowych;
- Wczesna walidacja koncepcji i prototypowanie rozwiązań cyfrowych;
- Pisanie briefu dla agencji kreatywnej (strony www, aplikacje itd.);
- Planowanie, budżetowanie i zarządzanie projektem cyfrowym;
- Współpraca z projektantami i deweloperami – jak ukończyć produkt;
- Rekomendacje odnośnie agencji kreatywnych, projektantów, artystów i studiów (z zawodowego doświadczenia).
3.
dr Monika Stobiecka – historyczka sztuki i archeolożka, adiunktka na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, członkini Akademii Młodych Uczonych PAN. Laureatka „Diamentowego Grantu” MNiSW (2014), „Miniatury” NCN (2021) i „Sonaty” NCN (2025), stypendystka Fundacji z Brzezia Lanckorońskich (2016), Fundacji Kościuszkowskiej (2018) oraz Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (2019). Finalistka konkursu nagród naukowych tygodnika „Polityka” (2020). Współzałożycielka Central Eastern Europe Chapter w Association of Critical Heritage Studies. Autorka dwóch monografii dotyczących teoretyzowania muzeów archeologicznych, które ukazały się nakładem Wydawnictwa IBL PAN (2020) oraz Routledge (2023). Redagowała pierwszy w Polsce wstęp do krytycznych studiów nad dziedzictwem (Krytyczne studia nad dziedzictwem: pojęcia, metody, teorie i perspektywy, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2023). Interesuje się studiami muzealnymi, krytycznymi studiami nad dziedzictwem oraz przecięciem na styku sztuki współczesnej i teorii archeologii.
Sesje odbędą się w dniach:
14.10, g. 17 - bilety>>
21.10, g. 17 - bilety>>
28.10, g. 17 - bilety>>
18.11, g. 17 - bilety>>
25.11, g. 17 - bilety>>
13.11, g. 17 - bilety>>
Sesje będą dotyczyć następujących tematów:
- Etyczny i polityczny wymiar nowych technologii;
- Reprezentacje i rekonstrukcje w AI;
- AI: przeszłość i dziedzictwo;
- Krytyczne podejścia do dziedzictwa w dobie nowych technologii.
2024
Specjalistkami, które przeprowadzą konsultacje są Anna Grajewska, Monika Nęcka oraz Regina Mynarska.
W konsultacjach zostaną poruszone m.in. następujące obszary:
- pedagogika i metodyka edukacji artystycznej
- wizualne kształtowanie relacji
- proste i dostępne metody badania potrzeb
- tworzenie usług dostępnościowych – wsparcie w tworzeniu i wdrażaniu usług takich jak audiodeskrypcja, teksty łatwe do czytania (ETR) oraz scenariusze oprowadzania i warsztatów uwzględniające potrzeby osób z niepełnosprawnościami
- zasady kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami
- wdrażanie oferty dostępnościowej w instytucjach kultury – konsultacje będą dotyczyć budowania partycypacji odbiorców z niepełnosprawnościami oraz integracji oferty dostępnościowej z działalnością instytucji kulturalnych
- narracja audiodeskrypcyjna i teksty łatwe do zrozumienia w procesie twórczym.
Kim są Specjalistki?
Anna Grajewska to trenerka i edukatorka kulturowa, menadżerka kultury, ekspertka ds. rozwoju społeczności. Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, szkoły trenerów Akademia TROP oraz studiów podyplomowych z zakresu komunikacji. Współzałożycielka i członkini zarządu Fundacji A Sztuka?. Posiada ponad 16-letnie doświadczenie w tworzeniu i kierowaniu projektami kulturowymi. Pracowała w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie jako zastępczyni dyrektorki ds. komunikacji, w Muzeum Etnograficznym w Krakowie jako kierowniczka zespołu ds. edukacji i w Muzeum Narodowym w Krakowie jako członkini zespołu edukacyjnego. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz członkini zespołu badawczego w Małopolskim Instytucie Kultury, który opracował strategię programu Edukacji Kulturowej dla miasta Krakowa.
Pomaga instytucjom i firmom budować programy nastawione na rozwój ludzi poprzez kulturę. Wspiera osoby zarządzające w ewaluacji celów strategicznych oraz pojedynczych projektów. Prowadzi warsztaty szkoleniowe skierowane do kadr kultury z zakresu projektowania różnorodnej oferty kulturalnej i włączania do działań nowych grup. Wspomaga procesy budowania otwartej komunikacji w zespołach i grupach. Pisze teksty upowszechniające wiedzę z zakresu sztuki i dziedzictwa kulturowego (teksty do audioprzewodników, publikacji, folderów).
Monika Nęcka jest metodyczką sztuki. Wykłada w Katedrze Edukacji Artystycznej na Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Prowadzi wykłady i warsztaty twórcze w kraju i za granicą. Autorka programu historii sztuki dla edukacji wczesnoszkolnej oraz zestawu ćwiczeń z zakresu identyfikacji kulturowej dla dzieci. Członkini Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA oraz Forum-Kraków . Stale współpracuje z Bunkrem Sztuki, Międzynarodowym Centrum Kultury, Muzeum Narodowym w Krakowie, Małopolskim Instytutem Kultury, Stowarzyszeniem Pomocy Socjalnej Gaudium et Spes oraz z Fundacją Szkoła bez Barier na Rzecz Edukacji Dzieci i Młodzieży ze Sprzężonymi Niepełnosprawnościami.
Zajmuje się Pedagogiką, metodyką nauczania wiedzy o sztuce, arteterapią, animacją kultury, pracą z dziedzictwem materialnym i niematerialnym, warsztatami twórczymi, wychowaniem estetycznym, identyfikacją kulturową, książką i produktami dla dzieci, współpracą z muzeami i instytucjami kultury.
Regina Mynarska posiada dziewięć lat doświadczenia w dziedzinie dostępności kultury. Ma w portfolio kilkaset audiodeskrypcji w postaci tekstów oraz spotkań na żywo, między innymi dla Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, Muzeum Współczesnego we Wrocławiu, Muzeum Krakowa. Jest trenerką dostępności, prowadzi zajęcia akademickie między innymi na studiach podyplomowych dla koordynatorów dostępności na Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. Tworzy teksty łatwe do czytania (ETR). Szczególnie ważna jest dla niej audiodeskrypcja teatralna. Współpracuje z krakowskimi instytucjami: Teatrem im. Juliusza Słowackiego, Narodowym Stary Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej, Teatrem Łaźnia Nowa, Teatrem Bagatela. Zawsze pracuje w duecie, wspólnie z współautorem/konsultantem funkcjonującym w obszarze niepełnosprawności. W przypadku audiodeskrypcji najbliżej współpracuje z Dawidem Górnym.
Zajmuje się dostępnością informacyjno-komunikacyjna kultury; tworzeniem audiodeskrypcji oraz tekstów łatwych do czytania (ETR); projektowaniem i prowadzeniem dostępnych wydarzeń (oprowadzania z audiodeskrypcją na żywo, warsztaty dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością intelektualną) oraz prowadzeniem szkoleń dla kadr kultury w wyżej wymienionych obszarach.
Dawid Górny – tester, audytor i konsultant dostępności, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej. Wykładowca na studiach podyplomowych koordynator i audytor dostępności w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Ma 16-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkoleń z obszaru dostępności. Jako osoba niewidoma od 30 lat na co dzień korzysta z technologii asystujących. Posiadacz certyfikatu Certified Professional in Accessibility Core Competency (CPACC) od International Association of Accessibility Professionals.
Szkolenia
Osobny obszar w projekcie stanowią intensywne, ośmiogodzinne spotkania skierowane do osób z Krakowa i okolic zajmujących się edukacją artystyczną. Uczestnicy zyskają praktyczne umiejętności i wiedzę, które pomogą im efektywnie prowadzić działania edukacyjne i lepiej odpowiadać na wyzwania współczesnej pracy kulturalnej.
2026
SZKOLENIA – stacjonarnie
Na szkolenia zapisujecie się indywidualnie lub grupowo. Po zakupieniu biletu dajecie nam znać, z jaką instytucją jesteście związani, a my przekazujemy tę informację do prowadzącej/prowadzącego, by ułatwić mu/jej przygotowanie się do szkolenia.
Szkolenie z Justyna Mańkowską-Kaczmarek
Justyna Mańkowska-Kaczmarek: ekspertka dostępności kultury dla osób z różnymi potrzebami, wspiera kadry kultury, szkoląc je i sieciując. Wiceprezeska Fundacji Katarynka. Współautorka poradnika Odbiorca kultury w kryzysie zdrowia psychicznego. Stypendystka MKiDN, zgłębiała temat kultury i zdrowia psychicznego. Prowadzi szkolenia i uczy jak projektować zdrowie psychiczne w kulturze. Bliski jest jej temat wspierania zespołów oraz komunikowania o treściach wrażliwych w tekstach kultury. Prowadzi bloga „Czuj się dobrze w kulturze”. Prowadziła warsztaty dotyczące obsługi klienta w kryzysie zdrowia psychicznego, treści wrażliwych między innymi w kinie i teatrze. Wspólnie z Martą Białek-Graczyk w ramach kolektywu Zdrowie psychiczne i kultura szkoliła kadry kultury w obszarze zdrowia psychicznego oraz prowadziła warsztaty i spotkania łączące sektor kultury i zdrowia.
Szkolenie odbędzie się:
4. 9, w godz. 11–18.
O godz. 13 przewidujemy przerwę lunchową, na którą zapraszamy uczestników/uczestniczki.
Temat szkolenia: Czy instytucje muzealne i wystawiennicze mogą być wyspami troski o zdrowie psychiczne?
Podczas warsztatów wspólnie popracujemy nad budowaniem bezpiecznego i angażującego doświadczenia w galeriach i muzeach.
Poznamy bliżej tak zwane praktyki świadomości traumy, będziemy sprawdzać, jak wprowadzać opisy treści wrażliwych na wystawy.
Zapoznamy się z prostymi narzędziami wspierającymi nawigację emocjonalną podczas odwiedzin w naszych instytucjach. Wspólnie popraktykujemy „powolne patrzenie” i zastanowimy się, jak przeciwdziałać zjawisku tak zwanego muzealnego wyczerpania.
2024
Szkolenia będą prowadzić Weronika Idzikowska, Monika Chylak, Justyna Dubanik oraz Regina Mynarska.
Tematyka szkoleń obejmuje między innymi:
– audiodeskrypcję i alternatywne formy narracji – narzędzie komunikacji z osobami z niepełnosprawnością;
– prawo autorskie w instytucjach kultury – aspekty prawne związane z organizowaniem wydarzeń kulturalnych;
– naukę komunikacji w zespole – techniki budowania relacji opartych na zrozumieniu i współpracy;
– radzenie sobie ze stresem w pracy – sposoby na zarządzanie stresem i zwiększanie komfortu pracy w branży kulturalnej.
Kim są specjalistki?
Monika Chylak jest radczynią prawną świadcząca pomoc prawną dla branży kreatywnej. Posiada doświadczenie w obsłudze artystów, instytucji kultury, stacji telewizyjnych, wydawców muzycznych. Specjalizuje się w prawie autorskim. Ukończyła studia podyplomowe z ochrony własności intelektualnej na Uniwersytecie Jagiellońskim, a także stale podnosi swoje kompetencje poprzez uczestnictwo w szkoleniach i konferencjach. W swojej pracy skupia się przede wszystkim na tworzeniu i analizie umów oraz wsparciu w negocjacjach biznesowych.
Weronika Idzikowska to kulturoznawczyni, animatorka społeczna i kulturowa, pedagożka kultury. Badaczka praktyk respektowania i realizacji praw człowieka w edukacji i w animacji. Prowadzi szkolenia, konsultacje, superwizje dla edukatorek i edukatorów, animatorek i animatorów zainteresowanych tworzeniem i realizacją zrównoważonych strategii samorozwoju, opartych na potrzebach społeczności i własnych. W swojej pracy odwołuje się do tradycji działań non-violence (między innymi porozumienia bez przemocy) oraz pedagogiki dialogu.
Justyna Dubanik jest psychoterapeutką, facylitatorką oraz trenerką grupową i antydyskryminacyjną. Ukończyła szkolenie w Instytucie Integralnej Psychoterapii Gestalt, a także Akademię Treningu Antydyskryminacyjnego. Od ponad 15 lat wspiera różnorodne grupy i społeczności w ich rozwoju. Prowadzi superwizję indywidualną i zespołową z zakresu procesów grupowych, komunikacji i wsparcia w rozwiązywaniu trudności zawodowych. Prowadzi szkolenia i warsztaty rozwojowe, a także facylituje procesy partycypacyjne i strategiczne.
Regina Mynarska posiada dziewięć lat doświadczenia w dziedzinie dostępności kultury. Ma w portfolio kilkaset audiodeskrypcji w postaci tekstów oraz spotkań na żywo, między innymi dla Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, Muzeum Współczesnego we Wrocławiu, Muzeum Krakowa. Jest trenerką dostępności, prowadzi zajęcia akademickie między innymi na studiach podyplomowych dla koordynatorów dostępności na Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. Tworzy teksty łatwe do czytania (ETR). Szczególnie ważna jest dla niej audiodeskrypcja teatralna. Współpracuje z krakowskimi instytucjami: Teatrem im. Juliusza Słowackiego, Narodowym Stary Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej, Teatrem Łaźnia Nowa, Teatrem Bagatela. Zawsze pracuje w duecie, wspólnie z współautorem/konsultantem funkcjonującym w obszarze niepełnosprawności. W przypadku audiodeskrypcji najbliżej współpracuje z Dawidem Górnym.
Zajmuje się dostępnością informacyjno-komunikacyjna kultury; tworzeniem audiodeskrypcji oraz tekstów łatwych do czytania (ETR); projektowaniem i prowadzeniem dostępnych wydarzeń (oprowadzania z audiodeskrypcją na żywo, warsztaty dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością intelektualną) oraz prowadzeniem szkoleń dla kadr kultury w wyżej wymienionych obszarach.
Dawid Górny – tester, audytor i konsultant dostępności, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej. Wykładowca na studiach podyplomowych koordynator i audytor dostępności w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Ma 16-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkoleń z obszaru dostępności. Jako osoba niewidoma od 30 lat na co dzień korzysta z technologii asystujących. Posiadacz certyfikatu Certified Professional in Accessibility Core Competency (CPACC) od International Association of Accessibility Professionals.
2024
Konferencja
Konferencja Nowe metafory edukacji skupi się na praktycznych sposobach wprowadzania nowych języków komunikacji w edukacji artystycznej. Uczestnicy będą omawiać alternatywne formy narracji, takie jak audiodeskrypcja, teksty łatwe do zrozumienia oraz nowe scenariusze warsztatów. W centrum uwagi znajdą się także nowe metody angażowania publiczności, które otworzą przestrzeń na bardziej dostępny dialog o sztuce współczesnej, szczególnie z osobami o zróżnicowanych potrzebach. Konferencja będzie okazją do wymiany konkretnych narzędzi i pomysłów, które mogą wzbogacić edukację muzealną.
